Podkastlar

Balın faydaları

Balın faydaları demək olar ki, heç kəsə gizli deyil. Tərkibi çoxlu vitamin, duz və mineral maddələri ilə zəngin olan balın tarixi çox qədimdir. Hələ qədim misirlilər 4000 il əvvəl arıçılığa başlamışlar. Qədim Yunanıstanda tanrıların əbədi olmasını onların süd, nektar və baldan ibarət bir siropla qidalanması ilə bağlayırdılar. Orta əsrlərin məşhur alimi İbn Sinanın nəsihəti bu gün də qüvvəsindədir: Əgər uzun ömür sürüb sağlam qalmaq istəyirsinizsə, müntəzəm olaraq ulu Tanrının göndərdiyi ölümsüzlük rəmzi bal yeyin!”

Bal arılar tərəfindən bitkilərdən toplanan, şəfaverici təsiri çox güclü olan bir qidadır. Balın kimyəvi tərkibi 20% sudan, 75% şəkərdən və 5% isə başqa maddələrdən ibarətdir. Müasir dövrdə arıçılığın ən güclü inkişaf etdiyi ölkələr ABŞ, Argentina, Türkiyə, Çin və Rusiyadır. Ən az bal istehsal edən ölkələr isə İrlandiya və Niderlanddır

Bal gec və ya tez götürüldüyü çiçəkdən və saxlama şəraitindindən asılı olaraq xarlana bilər. Belə ki, isti şəraitdə saxlanılan bal tez, soyuq şəraitdə isə gec xarlanır. Balın xarlanması təbii prosesdir və balın keyfiyyətinə mənfi təsir göstərmir. Vəhşi arının balı isə daha dadlı və xeyirli hesab olunur.

Təbii bal ayrı-ayrı bitkilərin çiçəyindən arılar vasitəsilə çəkildiyinə görə onda orqanizmdən ötrü ən zəruri qida maddələri var. Bal yeganə qida məhsuludur ki, orqanizm tərəfindən tam mənimsənilir və heç bir qalıq saxlamır. Baldan mədə-bağırsaq, ürək-damar, vərəm və hətta soyuqdəymə xəstəliklərinin müalicəsində də geniş istifadə olunur. Bal bağırsaqların və böyrəklərin daha yaxşı işləməsini təmin edir, diş və damaqları möhkəmləndirir, ürək döyüntüsünü tənzimləyir, mədə ağrısı, qaraciyər xəstələri üçün faydalıdır. Şəkər xəstəliyinə tutulanların isə şəkər əvəzinə bal işlətmələri tövsiyyə olunur. Çiçək balı gülü ilə qarışdırılıb səhər və axşam yeyilsə ağciyər yaraları, vərəmi yaxşılaşdırmaq üçün çox faydalıdır. Bal həmçinin xolesterolu aşağı salır.

Eyni zamanda təbii bal özü də 2 cür olur: çiçək balı və gəzəngi bal. Çiçək balı götürüldüyü çiçəkdən asılı olaraq müxtəlif ola bilər. Bunlardan cökə, qaratikan, akasiya , günəbaxan, və s. çiçəklərdən götürülən bal yüksək keyfiyyətli, şabalıd, dəfnə və s. bitkilərin balı isə aşağı keyfiyyətli hesab olunur.

Gəzəngi balını isə bitkilər üzərində olan həşəratın ifraz etdiyi şirin şirələrdən toplayırlar. Bu bal başqa bala nisbətən güclü mikrob öldürmək təsirinə malik olmaqla insan üçün qorxusuzdur. Dadına görə isə aşağı keyfiyyətli hesab olunur.

Bala olan böyük tələbat bugün bazarlara süni balların da çıxarılmasına səbəb olur . Bu həm qiymətdə həm də keyfiyyətdə özünü biruzə verir. Arılar təbii bal üçün lazım olan maddələri dağların qoynunda təbii çiçəklərdən topladığı halda, süni balı müxtəlif hazırlanmış şəkər məmulatlarının şirnililərini toplayaraq alırlar. Süni ballar daha açıq tonda olur. Mütəxəssislərin fikrincə süni bal şəkər xəstələrini hətta komaya da sala bilər. Bunun üçün də təbii balı süni baldan ayırd etmək çox vacibdir. Süni balı təbii baldan ayırmaq çox çətin olsa da bəzi mütəxəssislər bildirilər ki, balda süni qarışıqları müəyyən etmək üçün şüşə qabın içinə balın dibindən götürülmüş nümunə tökülür, sonra ona distillə olunmuş su əlavə olunub həll edilir. Bu zaman bal təmizdirsə, məhlul şəffaf olur, təmiz deyilsə, çöküntü alınır. Həqiqi bal qatı olur və həddindən artıq şirin olmur, saxta bal isə çox şirin və duru olur.

Bal mətbəxdə də geniş istifadə olunan məhsuldur. Ona Qoz, badam, quru meyvə, buğda unu və s əlavələr etməklə bir sıra xörəklər hazırlanır. Bundan başqa təbii baldan şərbətlər, sıyıqlar, halvalar və digər qənnadı desert xörəkləri hazırlamaq mümkündür.

Mütəxəssislərin fikrincə balı düzgün şəraitdə saxladıqda çox uzun müddət, hətta 400 il öz keyfiyyətini saxlaya bilər.

Alimlər tövsiyyə edir ki,  hər bir insan gündə ən az 30 qram bal yeməlidir.

 

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.