Cəmiyyət

Bədii kitabların tərcümə vəziyyəti

Bu gün kitab mağazalarında əvvəlki dövrlərə nisbətən tərcümə olunan xarici ədəbiyyat nümunələrinə daha çox rast gəlmək olar. Bakıdakı bir neçə kitab mağazasında apardığımız müşahidələr bu prosesin yüksələn xətlə getdiyini göstərir. Kitabların tərcümə sürəti ilə onların tərcümə keyfiyyəti nə qədər uyğunlaşır?  Bu sualın cavabını və xarici ədəbiyyatın tərcümə keyfiyyətinin nə qədər qənaətbəxş olub-olmadığını ilk növbədə oxuculardan soruşduq.

– Sovet dövründə kitablar daha dəqiq tərcümə olunurdu, nəinki indikilər. Tərcümələr bir az bəsit formada olur, əvvəllər daha dəqiq tərcümə olunurdu.

– Bu yaxınlarda oxudum Fərəh Pəhləvinin kitabını. Əgər o insana (Fərəh Pəhləviyə-müəll.) rəğbətim olmasaydı o kitabı oxumazdım.

“Qanun” nəşrlər evinin direktoru Şahbaz Xuduoğlu deyir ki, kitabın tərcüməsində istər texniki, istərsə də, məzmun baxımından səhvə görə bütün məsuliyyəti nəşriyyat daşıyır. Naşir tərcüməçinin seçim meyarlarını belə açıqlayır.

Şahbaz Xuduoğlu:

– Mən tərcümə verərkən heç kimdən soruşmamışam sizin diplomunuz nədir? Amma mən soruşmuşam ki, bilik səviyyəniz nə yerdədir və sonra da tərcüməyə bir əsər vermişəm və o əsərdən bir parçanı tərcümə edib mənə qaytarıblar. Mən də eyni zamanda inandığım redaktora göndərmişəm və tərcümə yaxşıdırsa, bütöv bir kitabı tərcüməyə vermişik.

Nəşriyyatlarında beş redaktorun işlədiyini vurğulayan Şahbaz Xuduoğlu tərcümələrin əsasən rus, ingilis, türk dillərindən olduğunu bildirir. O, bəzi xarici kitabların orijinaldan tərcümə edilməməsinin səbəbini dil mütəxəssislərinin yoxluğunda görür.

Şahbaz Xuduoğlu:

– Biz, ümumiyyətlə, elan veririk sosial şəbəkələrdə tez-tez tərcüməçi axtarırıq deyə.  Onlar bizim nəşriyyat evinin facebook (feysbuk-müəll.) səhifəsində bu elanları görə bilərlər. Onlar öz CV-lərini göndərirlər, tərcümə nümunələrini göndərirlər və biz də onların arasından seçirik.

“Əli və Nino” kitab mağazalar şəbəkəsinin rəhbəri Nigar Köçərli xarici kitabların tərcüməsi ilə bağlı oxucu narazılıqlarının nadir hallarda olduğunu bildirir.

Nigar Köçərli:

– Yəqin ki, razılığın və narazılığın ən yaxşı göstəricisi satışdır. Satışlar da çox yüksəkdir. Xarici ədəbiyyat bizdə yerli ədəbiyyatdan qat-qat çox satılır.

Tərcümələrin keyfiyyəti ilə bağlı jurnalist Seyfəddin Hüseynlinin fikirlərini öyrənirik. Xarici kitabların tərcüməsindəki səhvlərlə bağlı araşdırma aparan jurnalistin bu mövzuda bir sıra yazıları var. Onun fikrincə, tərcümədə sürətin artması, ən müxtəlif adamların – həvəskarların bu işə cəlb olunması səhvlərin yaranmasına gətirib çıxarır.

Seyfəddin Hüseynli:

– İndiki mərhələdə, mənə elə gəlir, elə bir vəziyyət yaranıb ki, orijinala necə riayət olunur, müəllifin üslubu necə qorunurdan çox, biz düşmüşük onun dərdinə ki, bu tərcümələrdə Azərbaycan dilinin işlənməsi səviyyəsi hansı dərəcədədir. Yəni o dərəcədə bizim dil burada hörmətsiz münasibət görür ki, əslində biz başqa dillərdə mətnin qorunmasından çox öz dilimizin hayına qalmalı oluruq.

Jurnalist həmçinin qeyd edir ki, əksər nəşriyyatlarda redaktorların yoxluğu, naşirlərin tərcüməçiləri tələsdirməsi və ümumiyyətlə, tərcümə sisteminin düzgün qurulmaması səhvlər yaradır və oxucunu kitabdan uzaqlaşdırır.

Xarici ədəbiyyatı Azərbaycan dilinə tərcümə edənlərdən biri də Günel Mövluddur. Haruki Murakaminin “Norveç meşəsi”,  Qabriel Qarsia Markezin “100 ilin tənhalığı” əsərlərini tərcümə edən Günel Mövlud  sözlərin arxaikləşməsinin tərcümə prosesində çətinliklər yaratdığını deyir. O, vaxt darlığının tərcümədə problem yaratdığını bildirir və həmçinin tərcümədə səhvlərin qaçılmaz olduğunu vurğulayır.

Günel Mövlud:

– Hətta mən ən yaxşı tərcüməçi Əkrəm Əylislini hesab eləyirəm, onun belə Henrix Böllün “O illərin çörəyi” ni tərcümə eliyib həmin tərcümədə belə qüsurlar var. Yəni mümkün deyil olmasın. Amma biri var ki, əsər yaxşı tərcümə olunsun, bir neçə yerdə qüsur olsun, biri də var ki, çox biabırçı tərcümələr də var.

Tərkibində tərcümə fakültəsi olan universitetlərdən biri də Slavyan Universitetidir. Ali məktəbdə tərcüməçi ixtisası üzrə 560-a yaxın tələbə təhsil alır. Universitetin nəzdində “Tərcümə problemləri” elmi-tədqiqat laboratoriyası fəaliyyət göstərir. Burada bu günə kimi bir neçə seriyada, dünya filologiya elmini təmsil edən klassik əsərlərin tərcüməsi və nəşri həyata keçirilib. Laboratoriyanın elmi işçisi Pəri Məmmədovadan aldığımız məlumata görə hər il tərcümə kafedrasının tələbələri laboratoriyanın elmi fəaliyyətinə cəlb olunurlar.

Pəri Məmmədova: 

– Hər il bizim laboratoriyada yayda, bir də qışda tələbələr praktika keçir. Onlar orda gedən işə cəlb olunurlar. Məlumatların toplanması və hazırlanmasına köməklik göstərirlər.

Özəl nəşriyyatların əməkdaşlıq üçün onlara müraciət etmədiyini  deyən Pəri xanım  belə bir təklif alacaqları halda fakültənin bu cür əməkdaşlığa müsbət yanaşacağını hesab edir.

 

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

45 şərh

  1. I just like the helpful information you provide in your articles.
    I’ll bookmark your blog and check again right here frequently.
    I am reasonably certain I will be informed many new stuff right right
    here! Best of luck for the following!

  2. I don’t even understand how I finished up here, but I thought
    this put up was once good. I do not understand who you might be but certainly you’re going to a
    well-known blogger in the event you aren’t already. Cheers!

  3. Geri izləmə: vagragenericaar.org
  4. 260533 992303His or her shape of unrealistic tats were initially threatening. Lindsay utilized gun initial basic, whereas this girl snuck outside by printer ink dog pen. I used completely confident the all truly on the shade, with the tattoo can be taken from the body shape. make an own temporary tattoo 859697

  5. 38889 566137I normally cant find it in me to care enough to leaves a comment for articles on the web but this was actually pretty very good, thanks and maintain it up, Ill check back again 561091

  6. 13850 526126Was koche ich heute – diese Frage stellen sich tag fuer tag viele Menschen. Und wir haben tag fuer tag die perfeckte Antwort darauf! Besuchen Sie uns auf unserer Webseite und lassen Sie sich von uns beraten . Wir freuen uns auf Sie! 758889

  7. I don’t know if it’s just me or if perhaps everyone else experiencing problems with your website.
    It appears as if some of the written text in your posts are running off the screen. Can someone else please comment and let me know if this is happening to them as well?
    This could be a problem with my internet browser because I’ve had this happen before.
    Appreciate it

  8. 578846 645531You produced some decent points there. I looked on the internet for that dilemma and discovered a lot of people is going together with with the internet site. 544755

  9. 808815 270219Hiya! Amazing weblog! I happen to be a daily visitor to your website (somewhat more like addict ) of this internet site. Just wanted to say I appreciate your blogs and am looking forward for much more! 450560

  10. 873020 258430When do you think this Real Estate market will go back in a positive direction? Or is it still too early to tell? We are seeing lots of housing foreclosures in Altamonte Springs Florida. What about you? Would really like to get your feedback on this. 815784

  11. 32782 274869Most heavy duty trailer hitches are developed using cutting edge computer aided models and fatigue stress testing to ensure optimal strength. Share new discoveries along with your child and maintain your child safe by purchasing the correct design for your lifestyle by following the Perfect Stroller Buyers Guideline. 36604

  12. 82975 394052This really is such an excellent resource that youre offering and you give out at no cost. I appreciate seeing internet sites that realize the worth of offering a perfect beneficial resource completely free. I genuinely loved reading your submit. 998761

  13. 696543 227785Soon after study a couple of with the blog articles for your internet site now, and that i actually like your method of blogging. I bookmarked it to my bookmark site list and are checking back soon. Pls consider my internet site too and inform me what you consider. 532950

  14. You actually make it appear really easy along with your presentation however I
    to find this topic to be really something that I believe I might never understand.
    It sort of feels too complex and very extensive for me.
    I am looking ahead to your next submit, I will attempt to get the dangle of it!

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.