Cəmiyyət, Reportaj, ZZ-Manşet

“İndi valideyn Autzimli övladını gizlətmir” - Reportaj

autizm1İlahə Musayevanın  övladına autizm diaqnozu qoyulub. Artıq 5 yaş 7 aylıq olan oğlunun 3 ildir rebilitasiya aldığını bildirir. Uşağın təhsil alması üçün dəfələrlə dövlət səviyyəsində reabilitasiya və ya təhsil mərkəzlərinə müraciət etsə də, Autizmli uşaqların təhsili  üçün belə yerin olmadığını bildiriblər. Ana bildirir ki, Autizmli övladı olanlar ən böyük problemi bağçalarla yaşayır:

“Autizmli uşaqların hər an köməyə ehtiyacları var. Təkbaşına özlərini idarə etməsi qeyri-mümkündür. Hər bir addımlarında kənardan qayğı olmalıdır. Müraciət etdiyim bütün bağçalardan qəti şəkildə “Yox” cavabı almışam. Bağçaların bu qayğılardan qorxduqlarını, çəkindiklərini düşünürəm. Kökündə nə durduğunu açıqlamırlar. Sadəcə  “bu bağçalar sağlam və tipik uşaqlar üçündür” deyib, bütün qapıları bizim üzümüzə bərk-bərk bağlayırlar. Özəl bağçlar isə çox bahadır”.

İlahə xanım son dövrlərdə Autizmlilər üçün edilmiş marifləndirmənin nəticəsindən danışır:

“Artıq Milli Məclisdə Autizmli uşaqların da dövlət məktəblərində təhsil alması söhbətləri gedir. Övladımı  yeddi yaşından sonra məktəbə aparmağı düşünürəm. Ümid edirəm o vaxta bu problem öz həllini tapar”.

2015-ci ildən etibarən  Autizm sindromu  Qanunvericilikdə qəbul edilərək əlillik dərəcəsinə əlavə olunub. O vaxta qədər isə Autizm əlillik dərəcəsində olmadığından Autizmli şəxslərin rəsmi sayı hesablanmayıb. Qeyri-rəsmi hesablamara görə isə Azərbaycanda 4000-6000 arasında Autizmli uşaq var.

Psixoloq Vəfa Şirinova bildirir ki, Autizmli uşaqlar üçün  inkluziv təhsil formasının uyğundur, heç bir problemi olmayan uşaqlarlarla birlikdə bu təhsil alına bilər:

“Son illərdə  autizmlə bağlı maarifləndirmə öz işini çox yaxşı görür. İndi artıq Autizmli övladı olan valideyn onu gizlətməyə çalışmır. Valideyn istəyir övladı sosiallaşsın, bağçaya, məktəbə getsin. İnkulizv təhsildə “kölgə müəllim” deyilən anlayış var. Müəllimlər daim hər zaman, hər addımlarında onların yanında  olur. Bunu onların əllərindən tutaraq, məcburən deyil, sadəcə kölgə kimi hiss etdirməlidirlər. Sadəcə hər şeyi özünün etməsi yaxud da hər hansı matorikasının inkişafı  üçün  şərait yaratmalıdır. Digər uşaqlar daha qəliz məsələlər həll etdiyi vaxt, ona daha asan bir işi tapşırmaq lazımdır. Məsələn, rəsm dərsində hamıya tapşırıq verilir ki, gözəl alma şəkli çəkilsin.  Əgər Autizmli uşaq bunu bacarmırsa, ona şərait yaradılmalıdır ki, o, öz çəkə bildiyi rəsmi çəksin”.

Autizmli uşaqların təhsili ilə bağlı “Birgə və Sağlam” İctimai Birliyinin sədri Aytən Eynalova Azərbaycanda inkuliziv təhsil almaq imkanlarının o qədər də yüksək olmadığını deyib, dünya təcrübəsindən misal göstərir. Autizmli uşaqların 30-40 faizində əqli gerilik olduğunu, yerdə qalan digər uşaqlarda isə  öyrənməklə bağlı  problemin olmadığını bildirir:

“Autizmə erkən müdaxilə yaşı 0-3 yaş hesab olunur. Autizmli uşaqlar  həftə ərzində ən azı 20-25 saat, ən çox isə 40 saat təhsillə məşğul olmalıdırlar. Amerikanı nümunə götürsək, uşağa 0-3 yaşa kimi ən azı beş mütəxəssis həmin ailə ilə məşğul olur. Artıq uşağa erkən müdaxilə olunduğu üçün rahat şəkildə bağçaya da, məktəbə də gedə biləcək. Amma Türkiyədə sırf Autizmli uşaqlar üçün məktəblər var. Bu məktəblərin əsas məqsədi 0-6 yaşa qədər uşaqları hazırlayıb, hamı kimi məktəbə getməsini tənzimləməkdir. Dünya reablitasiya sistemində Autizmli uşaqlara təhsil forması müxtəlifdir. Bunlara misal olaraq sərt davranış, normal davranış,  orta səviyyəli davranış sistemlərini göstərə bilərəm”.

Aytən xanım sonda qeyd edir ki, Bakıda Autizmli uşaqlara üçün bəzi mərkəzlər mövcud olsa da, rayonlarda bu şərait heç yoxdur:

“Bizim İctimai Birliyin tərkibində olan mərkəzimizə Tovuzdan, Şəmkirdən,  Hacıqabuldan gələn ailələrimiz var. Müvəqqəti olsa da, gəlib Bakıda məskunlaşırlar. Keçən ilə qədər Hacıqabuldan gələn ailə var idi, saat yarımlıq yolu hər gün gəlib qayıdırdılar. Rayonlarda belə bir mərkəzlərin olmaması böyük problemlərdəndir. Bir yolunu tapıb bunun qarşısını almaq lazımdır”.


Hazırladı: Kəmalə Rövşən

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

10 şərh

  1. I do not know whether it’s just me or if perhaps everyone else encountering issues with your website.
    It appears as though some of the written text in your posts are
    running off the screen. Can somebody else please provide feedback
    and let me know if this is happening to them too?

    This might be a problem with my internet browser because I’ve had this happen before.
    Kudos

  2. Hey would you mind stating which blog platform you’re working with?
    I’m planning to start my own blog in the near future but I’m having a hard time making
    a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
    The reason I ask is because your design seems different then most blogs and
    I’m looking for something completely unique. P.S Apologies for getting
    off-topic but I had to ask!

  3. Hello there! This post couldn’t be written any better!
    Reading this post reminds me of my good old room mate! He always
    kept talking about this. I will forward this article to
    him. Pretty sure he will have a good read. Thank
    you for sharing!

  4. Great post. I used to be checking constantly this blog and I am
    impressed! Very useful information specifically the closing section 🙂 I deal with such information much.
    I used to be seeking this particular info for a very lengthy time.
    Thank you and best of luck.

  5. After looking over a number of the blog posts on your web page, I really like your way of writing
    a blog. I saved as a favorite it to my bookmark webpage list and will be checking
    back in the near future. Take a look at my web site too
    and tell me your opinion.

  6. Great blog here! Also your web site a lot up fast!
    What web host are you using? Can I get your associate hyperlink in your
    host? I want my web site loaded up as quickly as
    yours lol

  7. Great beat ! I would like to apprentice while you amend your website, how could i subscribe for a weblog site?
    The account helped me a acceptable deal. I were tiny bit acquainted of this your broadcast offered brilliant clear
    concept

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.