Podkastlar

Məclisə aş gəlir…

Azərbaycan süfrələrinin şahı olan plovun tarixi çox qədimlərə dayanır. Əsas tərkibi düyüdən ibarət olan plov  Azərbaycan mətbəxi ilə yanaşı İran, Özbəkistan, Türkmənistan və bir çox şərq ölkələrində milli xörək növlərinə daxildir. Bəzi kulinarların fikrincə Azərbaycan mətbəxinə plovun 200-ə yaxın növü məlumdur. Bu növlərə fsincan, çığırtma, südlü, şirin, döşəmə və s. kimi plovları aid etmək olar.

Azərbaycanın regionlarına görə plovun hazırlanma formaları və tərkibləri də müxtəlifdir. Hətta bəzi regionlarda plovu aş da adlandırırlar. Azərbaycanda demək olar ki, hər regionun özünə xas plov növü var.  Bakı plovu, Lənkəran plovu, Qarabağ plovu, Dağlı plovu, Şəki plovu milli mətbəxdə özünə xüsusi yer edib.

Plovun hazırlanmasında adətən  artımlı və yaxşı dəm alan ənbərbu, ağqılçıq düyü növlərindən istifadə olunur.

Plovun hazırlanması təcrübəsi olmayanlar üçün çətin proses kimi görünsə də, əslində  hər kəs cəhd edib bu xörəyi bişirə bilər. Plovu bişirmək üçün əvvəlcə düyü təmizlənir və bişirilmədən bir neçə saat əvvəl duzlu suya qoyulur.

Daha sonra düyü  üçün su qaynadılır. Qaynayan suya əlavə edilən düyünün kəfi alınır, pörtləyəndən sonra isə süzülür. Düyünün süzülməyə hazır olduğunu  onun yumşalmasından bilmək olar. Plovun ən çox sevilən növlərindən biri döşəmə plovu bişirmək üçün də sadalanan prosesi həyata  keçirmək lazımdı, lakin döşəmə plovun özəlliyi ondadır ki, hazırlanmış aş qarası lazım  düyünün altına qoyulur.  Döşəmə plov adətən toyuq ətindən hazırlansa da qoyun ətindən də istifadə etmək olar.  Bundan başqa bu plovun hazırlanması üçün  soğan, şabalıd, kişmiş, qaysı, gavalı turşusu və zövqə görə müəyyən ədviyyatlara və təbii ki, yağa ehtiyac var. Yağ Azərbaycan mətbəxinin ayrılmaz hissəsidir və onun plovda xüsusi yeri var. “Aşı bişirən yağ olar, gəlinin üzü ağ olar” məsəli də bu mənada yəqin ki, təsadüfi deyil.  Plovda  vacib hesab olunan şeylərdən biri də  qazmaqdır ki, onun da müxtəlif növləri mövcuddur. Düyü qazmağı, süzülmüş düyü, qatıq, bəzən yumurta və un, zövqə görə isə zəfəran, sarıkök, nanə kimi ədviyyatlardan hazırlanır.  Həmçinin yuxa və yağlı xəmirdən yumru-yumru doğranmış  kartofdan da qazmaq hazırlanır. Əvvəllər plov  əllə yeyilsə də indi bir çox vərdişlərimiz kimi bu da unudulub. Yaşlı nənə və babalarımız hələ deyir ki, plovu əl ilə yeməyin ləzzəti tamam başqadır.

Plov, həmçinin, Azərbaycan milli toylarının da dəyişilməz qida növüdür.  Hətta xalq arasında yaxşı iş görən birinə mükafat olaraq “sənin toy plovunu yeyim” ifadəsini işlədirlər. Həmçinin belə bir inanc da var ki, əgər bir oğlan çox qazmaq yeyərsə onun toyunda möhkəm yağış yağar.

Hazırda plov Azərbaycan toylarında əvvəlki mövqeyini zəiflətsə də hələ də süfrələrin şahı adını özündə saxlaya bilir.

 

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.