Bloq, P.S, ZZ-Manşet

“Mən əsgər olmayacağam” - Bloq

elcan salmanqiziMüharibə görməmiş və bunun əziyyətini çəkməmiş adam üçün bu haqda danışmaq və yazmaq yəqin ki, daha asandır. Açığı müharibə həqiqəti nə qədər dərk edilən olsa da, bir o qədər qəbuledilməz gəlir adama. Bunun çətinliyini yaşamaq bir tərəfə, neçə nəsil bunun psixoloji travmasını da çəkməli olur.

1988-89-cu illərdə Qərbi Azərbaycandan gəlmiş ailələr artıq 1993-94-cü illərə kimi rahata və sakitliyə qovuşmuş, uzaqgörən olanlar didərginlik taleyi ilə barışmış, hisslərinə uduzanlar dünyasını dəyişmişdilər. 93-94-cü illərdə Qarabağdan gəlmiş uşaqlarla birinci sinfə başlayanda tanış olduq, ona kimi ətrafımda olanlar müharibə görməmiş, sürgün yaşamamış bəxtəvər nəslin nümayəndələri idi. Yeni dostların daha çox qorunmaq ehtiyaclarını, tək qalmaqdan qorxmaq, dava-dalaşa qarışmamaqlarının səbəblərini mən çox sonradan xatırladım və anladım.

Dədəm (oxuduğum məktəbin dərs hissə müdiri idi – red.müəllif) tez-tez sinif otaqlarında vətənpərvərlik mövzularında söhbət aparırdı. Anidən içəri girir, qısa məlumat və ya tarixi hadisə danışır, gedirdi. Xüsusilə, əlamətdar günlərdə. Gəncənin 1994-1997-ci illərində hərbi hissələrə yaxın yerlərdə yaşayanlar bilir, yerli və yaralı camaatın əsgərlərə necə kömək etdiklərini, müharibəni unutmayan insanların psixologiyasını, hamı müharibəyə və döyüşə hazır vəziyyətdə olmağa çalışırdı. Tarixini dəqiq xatırlamadığım o günlərdən birində o yenə həm mənəvi, həm də peşə borcunu yerinə yetirmək üçün sinfimizə gəldi. Bu söhbət xüsusilə oğlanları ruhlandırmağa hesablanmışdı. Amma hesablanmamış nəticə də vardı – atası və anası müəllim olan, Qarabağdan gələn, müharibə görmüş sinif yoldaşımızın “Mən əsgər olmayacağam” deməsi. Bu cümlə mənim üçün elə də ciddi məna ifadə etməzdi, əgər sərt, vətənpərvər və dünyagörmüş adamın üzündə əvvəllər heç görmədiyim ifadəni görməsəydim.

Sonralar günahsız valideynləri onun bu hərəkətinə görə ictimai formada qınanmışdılar. Onda nə qədər layiqli cəza aldıqlarını düşünürdüm, üzərindən illər keçib, həyat uğrundakı müharibənin, vətən uğrundakı müharibədən heç də daha amanlı, daha asan olmadığını, amma müharibədən əziyyət çəkən insanların ömürlük yaralı olduğunu anlayana kimi. Adını çəkmək istəmədiyim o dost, bu gün iki kitab müəllifi, tanınmış bloqqer, üstəlik “vətənpərvər” məfhumunun fövqündə vətəndaşdır. Mən onu bloqundakı yazıda bu sətirləri oxuyanda daha yaxşı anlamış, dədəmin onun bu yazılarını oxuya biləcək qədər yaşamasını arzulamışdım.

“Anamın səsini təkrar eşitdim.

-Allah bu dığa köpəkuşağına nəhlət eləsin!!

Elə bu qarmaqarışıq səslərin içində də yuxuya getdim. Bu səslər həmin gecədən sonra başımıza gələcəklərin başlanğıcı idi bəlkə də. Həmin vaxt cəmi dörd yaşım vardı. Müharibənin nə demək olduğunu hələ bilmirdim, dərk eləmirdim. Topun, raketin, bombanın nə olduğunu da… Amma həmin gecədən çox keçəcək, günlər, aylar, illər ötəcək və müharibənin nə olduğu bütün əzab əziyyətləri ilə bərabər mənim beynimə, yaddaşıma, adamı xatırlayarkən titrəməyə, ağlamağa, əzab çəkməyə vadar edən şüurumun hansı qatıdırsa, bax oraya qətrə-qətrə hopacaqdı. Mən müharibənin nə olduğunu, nələrə səbəb olduğunu biləcəkdim. Ayda bir neçə dəfə evimizin yanından keçən, yolun kənarında dayanıb tamaşa etdiyimiz Milli Ordunun əsgərlərinin addım səsləri heç vaxt yadımdan çıxmayacaq, hər dəfə idman dərsində addımlamaqdan məhz bu xatirəyə görə imtina edəcəkdim. Xaki rəngi heç sevməyəcək, bu rəngdə paltar geyən uşaqlarla dalaşacaqdım. “Dava-dava” oynamayacaq, oynamaq üçün özümə oyuncaq silah düzəltməyəcəkdim. Qaçmaq istəyəcəkdim. Müharibədən uzaqlara… Çox uzaqlara…

Günah öləndədir, yoxsa öldürəndə? Güc kimin əlindədir? Kim nəyə sahib olmaq istəyir? İnsana yatacağı qədər torpaq yetmirmi? Dünyada nə tənha qadın, oğulsuz ana, yaralı uşaq üçün keçərli səbəb ola bilər?Aramızda həyatı bu sualların cavabı olacaq çox adam var. Bu qədər “yaralı” bizə bəsdir. Bizim yeni yaralılarla yaşamaq lüksümüz yoxdur. Kiminsə taleyində və ruhunda yara açmaq imkanımız və istəyimiz də olmasın. Bəzən bir ömür düşmən qalmağın hökmünü keçmiş verir. Amma bu hökmü tarix kitablarına həbs etməyin vaxtı gəlib, keçir. Ya da təltiflər, pullar, evlərlə “yara sarımağı” öyrənəcəyik. Mən isə xalqıma belə səadət arzulamaram. Ağrısız, yarasız, işıqlı xatirələri olan nəsillər istəyirik.

Müəllif: Elcan SALMANQIZI


Yazılan fikirlər müəllifin şəxsi mülahizələridir, redaksiya bu fikirlərə görə, məsuliyyət daşımır.

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

39 şərh

  1. 415113 743569Proper wow messages are bound to show your and supply memorialize the speacial couple. Beginner sound system to high in volume crowds really should always take a appear at all with the great value behind presenting and public speaking, which is to be someones truck. finest man speeches brother 996927

  2. 859345 465900Aw, i thought this was quite a very good post. In concept I would like to devote writing such as this moreover – spending time and actual effort to produce a terrific article but exactly what do I say I procrastinate alot by no indicates manage to get something done. 178760

  3. 673266 64897Good read, I just passed this onto a colleague who was performing slightly research on that. And he just bought me lunch since I discovered it for him smile So let me rephrase that: Thank you for lunch! 528916

  4. 717037 333791Fairly uncommon. Is likely to appreciate it for men and women who incorporate community forums or anything, internet website theme . a tones way for the client to communicate. Excellent job.. 227224

  5. 136924 263741Thank you for your quite excellent info and respond to you. I require to verify with you here. Which isnt 1 thing I often do! I get pleasure from reading a publish that can make folks think. In addition, thanks for allowing me to remark! 761264

  6. 447300 770375Soon after examine a couple of of the weblog posts on your site now, and I really like your way of blogging. I bookmarked it to my bookmark internet site list and shall be checking again soon. Pls try my website online as nicely and let me know what you believe. 724850

  7. 11007 245462Hmm is anyone else having difficulties with the images on this weblog loading? Im trying to figure out if its a dilemma on my end or if its the weblog. Any responses would be greatly appreciated. 562232

  8. 940526 507745I cannot thank you fully for the blogposts on your internet page. I know you placed a great deal of time and effort into all of them and hope you know how considerably I appreciate it. I hope I will do precisely the same for an additional individual at some point. Palm Beach Condos 929353

  9. 996645 341598To your organization online business owner, releasing an important company is the bread so butter inside of their opportunity, and choosing a amazing child care company often means the certain between a victorious operation this is. how to start a daycare 64408

  10. 416352 172713As I internet site possessor I believe the content material matter here is rattling fantastic , appreciate it for your efforts. You need to maintain it up forever! Excellent Luck. 692237

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.