Podkastlar

Qurban bayramı

Müsəlmanların müqəddəs bayramı olan Qurbanın tarixi təxminən 3000 il bundan əvvəl qoyulub. Əsasında Allah yolunda kəsilmiş heyvanın ətini imkansız bəndələr ilə bölüşmək, onları sevindirmək və sevincinə şərik olmaq durur.

Müsəlmanların dini kitabı olan Qurani-Kərimdə Qurban bayramı haqqında deyilir ki, “Allah Beytülhəram olan Kəbəni haram ayı (zilhiccəni), Kəbəyə gətirilən boyunları bağsız və bağlı (boyunlarına nişan taxılmış və taxılmamış) qurbanları insanların (dini və dünyəvi işlərinin) düzəlib sahmana düşməsi üçün bir yol müəyyən etdi”.

Qurban bayramı, qurbankəsmə mərasimi Həzrəti İbrahim Peyğəmbərin öz oğlu İsmayılı Allah yolunda qurban kəsmək niyyəti ilə əlaqədardır.  Rəvayətə görə, Həzrəti İbrahimin (ə) uzun müddət övladı olmayıb. Artıq xeyli yaşlandığı üçün onun həyat yoldaşı Saranın ana olacağına heç bir ümidi qalmamışdı. Ərinin necə əzab çəkdiyini görən Sara İbrahimə təklif edir ki, o, kənizi Həcərlə evlənsin. Həyat yoldaşının məsləhətinə əməl edən Həzrəti İbrahimin tezliklə bu izdivacdan oğlu olur. Uşağın adını İsmayıl qoyurlar. İllər keçir, İsmayıl böyüyür. Bir gün İbrahim yuxuda görür ki, Tanrı ona oğlunu Allah yolunda qurban kəsməyi buyurur. İbrahim oğlunun yanına gəlib onun Tanrının əmrinə münasibətini öyrənmək istəyir. İsmayıl isə ilahi əmrə hazır olduğunu bildirir. Qocanın gözləri yaşla dolsa da, o, özünü ələ alıb bıçağı İsmayılın boğazına çəkir. Amma bıçaq işə düşmür. Göydən gələn səs: “ Ey İbrahim yuxuda gördüyünü yerinə yetirməklə sən Tanrıya qarşı öz sədaqətini sübut etdin” -deyir. Allah İsmailin əvəzinə qurban kəsmək üçün İbrahimə böyük bir qurbanlıq göndərir. Buna görə də qurbanlıq bayramında kəsilən qurbana “İsmayıl qurbanı” da deyirlər.

Hər il təkcə Məkkədə 2 milyondan artıq adam qurban kəsir. İslam dininə görə Qurban kəsmək yalnız buna imkanı olan varlı adamların boynunda haqdır. İmkanı olmayan adama isə qurban kəsmək vacib deyil. Qurban kəsmək üçün borc pula heyvan almaq İslamda məqbul sayılmır, çünki bu bayramın əsas mahiyyəti zənginlərlə imkansızların birliyidir. Qurbanlıq təmənnasız olmalıdır. Qurban əti öncə imkansızlara, şəhid ailələrinə, əlillərə paylanmalıdır. Qurban kəsdirən qurbanı kəsdirdiyi adama işinin əvəzi müqabilində ətdən verə bilməz. Amma qurbanı kəsən yoxsul və imkansızdırsa, bu zaman ona zəhmət haqqıyla yanaşı ətdən pay vermək olar.

Qurbanı ay təqvimi ilə zilhiccə ayının 10-u bayram namazından sonra başlayıb zilhiccənin 13-ü gün batana kimi kəsmək olar. Qurbanın bayram namazından sonra kəsilməsi vacibdir.  Bununla bağlı rəvayət olunan hədisdə buyurulub ki: «Kim bayram namazından əvvəl qurban kəsibsə, yenidən təkrar etsin. Namazdan əvvəl kəsilən qurbanlıq ehsan sayıllır, qurban qaydalarından sayılmır». Qurban kəsdirən şəxs heyvanın kəsildiyi yerdə mütləq olmalıdır. Rəvayətə görə, İslamda buyurulmuşdu ki, qurban kəsərkən orada olun, çünki qurbanlıqdan axan ilk damla qana görə bağışlanırsınız.
Qurban kəsilən zaman bir neçə şərtin nəzərə alınması vacibdir. Onu kəsən insan isə bıçağa xüsusi qurban duası oxumalıdır. Qurbanlıq heyvanın erkək olması vacibdir.  Kəsilən qoçun yaşı da vacib şərtlərdən biridi. Beləki, qoç ən azı yeddi aylıq heyvan olmalıdır. Əgər kimsə qoç deyil, dana, yaxud dəvə kəsmək istəyirsə, bu zaman heyvanın bir yaşı tamamlaması daha yaxşıdır. Qurbanlıq heyvan  nöqsansız, yəni  bir gözü kor, axsaq, buynuzu içəridən sınmış, qulağı və quyruğu kəsik, qocalıq, yaxud digər səbəbdən dişləri tökülmüş və xəstə heyvan olmamalıdır. Hətta qurbanlığın arıq olması da qəbul olunan deyil. Əti bölüb paylamaq vacibdir. Amma qurbanlığı tərəziyə qoymaq günah sayılır. Bir qurbanlıq heyvanın yeddi dindarın adından kəsilməsi mümkündür.
Qurban kəsən zaman qurban kəsənin müsəlman olması da vacibdi. Mərasim zamanı Allahın adı zikr edilməli, heyvanın başını kəsən alətin dəmirdən olması, üzünün qibləyə tutulması vacibdir. Əgər dəmir alət tapılmasa şüşə və daş kimi dörd damarı kəsəcək iti bir şeylə onun başını kəsmək olar. Diqqət yetirilməlidir ki, heyvan başı kəsiləndən sonra can vermiş olsun. Əgər qan damarlarda bağlanıb, axmazsa və ya heyvana nisbətdə çox az olsa, o heyvan halal deyil. Hətta bıçaq kəsənin əlindən düşsə və heyvanın başı istəmədən kəsilsə, o, halal sayılmır.

Qurban kəsilən zaman qurban duası oxumaq mütləqdir.
Qeyd edək ki, 1992-ci il 27 oktyabrdan İslam dünyasının müqəddəs bayramlarından sayılan Qurban bayramı Milli Məclisin qəbul etdiyi “Azərbaycan Respublikasının bayramları haqqında” Qanununa əsasən dövlət səviyyəsində qeyd olunur.

Öncəki xəbərNövbəti xəbər

1 şərh

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.